Agrippa, een onderbelicht gebleven topman uit een kanteltijd voor de wereldgeschiedenis

Na zijn succesvolle trilogie over Marcus Tullius Cicero, trok romancier Robert Harris voor zijn boek Agrippa (2026) naar het Rome van de turbulente jaren voor en na de moord op Julius Caesar. Het is ook de periode van de opkomst van de jongeman die door Caesar als opvolger is aangeduid: Gaius Octavius Thurinus, die zich later Augustus ('de Verhevene') zal laten noemen en de doodgraver zal worden van de terminaal zieke republiek.

Hij is in Agrippa de tweede hoofdrolspeler, want Robert Harris koos voor een andere ik-persoon, een onderbelicht gebleven jeugdvriend van Augustus, de jammerlijk onbekende Marcus Vipsanius Agrippa. Hij is de nummer twee van deze jaren en de man die Augustus aanstelt als zijn vervanger in Rome als hij weer eens elders in het rijk doende is.

In deze historische roman kijkt Agrippa op latere leeftijd terug op zijn leven en schrijft zijn memoires. Hij is een militaire tacticus en een doener die nog het meeste houdt van gebouwen neerzetten, bruggen, riolen en aquaducten aanleggen. (Tijdens een recente Romereis konden we Agrippa's naam lezen op het Pantheon, waarvan hij de eerste, weliswaar koepelloze versie heeft laten optrekken.)

Als het over de Romeinse geschiedenis gaat, heb ik het meest geleerd en genoten van de non-fictie boeken van Mary Beard, maar dit neemt niet weg dat Robert Harris in Agrippa een onderbelicht gebleven topman uit een kanteltijd voor de wereldgeschiedenis met veel kennis van zaken en inlevingsvermogen tot leven brengt, in een pseudobiografie vol inzichten over een vermoeide en stervende schijnrepubliek en een ontluikend autoritair bewind.

Als we kijken naar de staat van de wereld in 2026 zijn deze inzichten stokoud én hedendaags.