Een vrouw tussen moed en waanzin

“De vegetariër - Han kang” *****

Waar gaat dit boek over?

Wat ik wil zeggen is dat de inhoud niet onder één noemer te vangen is.

Het is zoals een prisma, en niet alleen omdat de drie delen elk door een ander personage worden verteld.

Het is gelaagd. Complex.

En hartverscheurend.

Het besluit van Yeong-Hye om vegetariër te worden is zowel het gevolg van een diepe onderlaag als de trigger voor hoe alles van dan af escaleert, uiteenvalt.

Is het een roman over een disfunctioneel gezin dat diepe wonden slaat?

Door zijn oorlogsverleden heeft de vader een drankprobleem ontwikkeld. Moeder is een zwakke figuur. Het is de oudste zus In-Hye die de moederrol opneemt. Vader, die haar nodig heeft, ontziet haar. Het is vooral de jongste dochter Yeong-Hye die de zwaarste klappen krijgt. Letterlijk, emotioneel, psychisch. De zoon, als jongen, lijkt de dans min of meer te ontspringen.

Het geweld heeft zich diep in Yeong-Hye geworteld. Waar zij probeert eraan te ontkomen, probeert de oudere zus In-Hye het te voorkomen door haar best te doen iedereen te redden, al moet ze zichzelf daarvoor opofferen. Ze is het toonbeeld van de vrouwelijke meegaandheid, de modelechtgenote.

Is het een roman over een maatschappij waarin elke vorm van eigenheid in de kiem wordt gesmoord?

De man van Yeong-hye, een egocentrische en zwakke figuur die in het eerste deel aan het woord is, is met haar getrouwd, al vindt hij haar onaantrekkelijk, niet boeiend, meegaand. Of misschien juist daarom. Ze zal niet voor problemen zorgen en de kleine problemen die zich kunnen stellen, zal hij met zijn eigen middelmatigheid wel kunnen hanteren. Verder mag het niet gaan.

Als Yeong-Hye besluit vegetariër te worden wordt dat gezien als een daad van rebellie, waarmee ze ook haar omgeving te schande maakt. Dat lijkt zwaarder te wegen dan de gevolgen voor haar gezondheid, alleszins bij de mannen die die maatschappij vertegenwoordigen.

Haar vader, die zich stuk loopt op haar koppigheid, geeft haar een klap, waarop Yeong-Hye een mes neemt en haar polsen oversnijdt.

Haar man laat zich prompt van haar scheiden.

Is het een roman over schuld?

De oudere zus die zich, naarmate de situatie escaleert, afvraagt of ze wel genoeg heeft gedaan.

De momenten waarop ze had kunnen handelen, heeft ze gezwegen.

Was haar opoffering dan niet net een zwakheid?

Is het een roman over dromen?

Yeong-Ho beslist vegetariër te worden na een beklijvende droom, die de diep verdrongen woede in haar wakker maakt. Ze laat zich niet langer gevangen zetten, noch door een familie, noch door een maatschappij, noch door een vermeende machteloosheid. Ze neemt haar leven in eigen handen, tegen de gangbare normen in.

Als In-hye dit uiteindelijk beseft, gaat ze met andere ogen naar haar zus kijken, maar ook naar zichzelf.

Het derde deel van de roman, door haar verteld, roept mededogen op, tederheid. En hoop. Misschien is het voor haar niet te laat.

Misschien is het de zus die zich voor haar heeft opgeofferd en niet andersom?

‘Iedereen droomt, maar je moet er ook uit wakker worden…’

Ook de man van In-Hye heeft een droom. Hij is videokunstenaar, melancholisch, vreest dat hij maar middelmatig is. Filmt hij daarom dingen die kunnen vliegen? De schaduw van een vogel boven een begrafenistafereel. Zijn vrouw respecteert hem maar begrijpt hem niet. Ze zorgt voor hem, als voor haar eigen vermoeidheid.

En dan heeft hij een idee, dat zowel begeesterend als angstaanjagend is.

Het wordt een obsessie, zoals het vegetarisme van zijn schoonzus dat is die hem meer prikkelt dan zijn eigen vrouw.

Is het een erotische roman?

De beschrijvingen door de kunstenaar in het tweede deel zijn sensueel, grensoverschrijdend.

Onder die oppervlaktelaag zit een dieper verlangen. Kleur te vinden in het leven, zich met iemand te verstrengelen en in die eenheid zichzelf te vinden, of net te verliezen.

Rust te vinden voor zijn onrust en eenzaamheid. Kan hij wel liefhebben buiten zijn kunst?

De ontmoeting van zijn droom om het als kunstenaar te maken, hoog te vliegen, en het verlangen van zijn schoonzusje om geen dierlijk mens meer te zijn en daar de ultieme rust in te vinden leidt tot een totaal uiteenvallen van alles wat ooit was.

Alleen als ze een boom wordt kan ze in de wereld leven. Als ze niets anders meer nodig heeft dan water en zonlicht.

‘Alle bomen ter wereld zijn broers en zussen van elkaar….’

Een boom is leven zonder geweld.

Yeong-hye krijgen we nauwelijks aan het woord, op een paar dialogen na die inkijk geven in haar diepste innerlijk, zonder dat we op de waarheid exact de vinger kunnen leggen.

Door de invalshoeken van de anderen krijgen we een beeld van haar, dat zowel begrip, medelijden als respect voor haar moed oproept.

Een bevreemdend en tragisch verhaal dat je ongemakkelijk maakt en tegelijk diep ontroert.