Hoe iemand onder bepaalde omstandigheden tot iets verschrikkelijks kan komen

Misschien is het in deze lange hete zomer nu een geschikt moment om nog eens een zogenaamde roman dur van Georges Simenon als leestip mee te geven, meer bepaald La veuve Couderc, een van mijn all-time favourites. (In eerdere leestips had ik het al over La neige était sale (1954), En cas de malheur (1958), Les Anneaux de Bicêtre (1962) en Le chat (1967).)

Simenon had de gewoonte om op de laatste bladzijde van een typoscript de plaats en datum van afwerking te noteren. In het geval van La veuve Couderc was dat Nieul-sur-Mer, le 1er mai 1940. Dit boek werd uiteindelijk door Gallimard uitgegeven in 1942. Simenon was toen 39 jaar.

Jean komt na vijf jaar gevangenis vrij en belandt in een afgelegen boerenomgeving. Hij wordt opgenomen door weduwe Couderc, bijgenaamd Tati, een vrouw van middelbare leeftijd die met grote wilskracht de boerderij beheert. Zij is zelf ooit als dienstmeisje bij de familie Couderc begonnen en heeft haar positie door hard werken veroverd. Daardoor is de boerderij voor haar veel meer dan een huis. Ze heeft er haar hele identiteit en levenszekerheid in geïnvesteerd.

Dat is het uitgangspunt van deze psychologische roman. Het is een explosief verhaal over vrijheid en dwang, liefde en lust, onontkoombaar als een Griekse tragedie.

Zoals steeds schrijft Simenon bijzonder sober. Zijn stijl is bewust economisch. Je moet als lezer zelf de motieven reconstrueren. Die zuinigheid van middelen is een van de grootste kwaliteiten van de schrijver Simenon. In mijn Franse editie (Gallimard, Collection Folio nr. 733) heeft hij genoeg aan 207 pagina's om deze intrigerende wereld te creëren. De Nederlandse vertaling door Martin de Haan, fraai uitgegeven door De Bezige Bij, beslaat 191 bladzijden.

Over La veuve Couderc verklaarde Albert Camus het volgende: 'Si je n'avais pas lu La veuve Couderc, je n'aurais pas écrit ainsi L'étranger.' 'De vreemdeling' verscheen immers enkele maanden later in 1942.

(Nog dit: in 1971 verfilmde Pierre Granier-Deferre La veuve Couderc met Simone Signoret en Alain Delon in de hoofdrollen. Excusez du peu!)