Vrijheid na een heel leven van plicht

Met All Passion Spent schreef Vita Sackville-West in 1931 een subtiele feministische roman over ouder worden, autonomie en de vraag hoeveel vrijheid een vrouw werkelijk krijgt binnen de maatschappelijke verwachtingen van haar tijd.

Centraal staat Lady Slane, een vrouw van 88 jaar die na de dood van haar echtgenoot besluit haar eigen leven te gaan leiden. Haar kinderen verwachten dat ze zich, zoals gebruikelijk, bij een van hen zal vestigen. In plaats daarvan trekt ze naar een klein huis in Hampstead, samen met haar trouwe huishoudster.

Daar ontstaat langzaam een leven dat veel meer van haarzelf is dan haar vroegere bestaan. Ze ontmoet onder anderen Mr FitzGeorge, een excentrieke en teruggetrokken miljonair. Deze ontmoetingen brengen herinneringen aan haar jeugd en aan een lang onderdrukte levenswens naar boven.

De grote ironie is dat Lady Slane gedurende haar huwelijk het leven heeft geleid dat van haar werd verwacht. Ze had ooit ambities om schilderes te worden, maar gaf die op toen ze trouwde met een vooraanstaand politicus. Pas op zeer hoge leeftijd ontdekt ze dat ze nog steeds een eigen identiteit en verlangens heeft.

Het feminisme van All Passion Spent is opvallend indirect. Vita Sackville-West houdt geen betoog over vrouwenrechten. Ze toont wat er verloren kan gaan wanneer een vrouw haar eigen ambities ondergeschikt maakt aan huwelijk, gezin en status.

Deze fijngevoelige roman is voor de lezer een waar genot. Het plezier zit hem vooral in de psychologische observaties, de dialogen en de sociale satire.

Er kan een verrassende vrijheid ontstaan wanneer een vrouw eindelijk niet meer hoeft te voldoen aan de verwachtingen van anderen. Zelfs als dat pas op haar achtentachtigste gebeurt...

In haar inleiding tot de fraai uitgegeven pocket Vintage-editie van All Passion Spent schrijft Joanna Lumley op pagina xv: "How marvellous and strange that a book which begins and ends with dead should be so joyous and so wickedly funny. This is Vita Sackville-West writing at the height of her powers, and when I finish this introduction I shall pick up the book again and reread it immediately, savouring every sentence, sitting with Lady Slane as the afternoon sunlight slants through the windows into her cosy little drawing room, where she sits, all passion spent, dreaming of days gone by." Als dat geen aanbeveling is om meteen aan het lezen te gaan in dit schitterende boek!