Hoe kwetsbaarheid doorwerkt over generaties heen

L'età fragile (2023) van Donatella Pietrantonio is een gelaagde roman over trauma, moederschap en de manier waarop het verleden zich blijft opdringen in het heden.

De roman volgt Lucia, een vrouw van middelbare leeftijd, wier dochter Amanda plots terugkeert uit Milaan. Het boek begint als volgt: "Il disordine che trovo al mattino mi ricorda che non sono più sola. Amanda è tornata..." (p. 5, uitgave Einaudi 2023, herdrukt in 2026.)

("De wanorde die ik 's ochtends aantref, herinnert me eraan dat ik niet meer alleen ben. Amanda is terug...")

Lucia voelt dat er iets gebeurd is, maar krijgt geen toegang tot haar dochter. Tegelijk wordt ze geconfronteerd met een gebeurtenis uit haar eigen jeugd.

Het verhaal beweegt voortdurend tussen heden en verleden, waarbij langzaam duidelijk wordt hoe beide met elkaar verbonden zijn.

Sinds ze debuteerde in 2011 onderscheidt Donatella Pietrantonio zich door familiegeschiedenissen te verweven met het sociale weefsel van kleine dorpen. L'età fragile heeft als decor haar geboortegrond, de Abruzzen, een regio van ruige schoonheid en hardnekkige stilstand.

Het landschap fungeert als personage op zichzelf. De heuvels zijn ruw en soms onherbergzaam, de valleien breed en stil, de dorpen gesloten en compact. Pietrantonio vangt ze in beelden die zowel idyllisch als beklemmend zijn. Het verleden is geen statisch decor maar een levende aanwezigheid, onophoudelijk voelbaar in het heden. Tegen deze achtergrond ontvouwt zich een verhaal over kwetsbaarheid in vele gedaanten: die van ouderdom, jeugd, van herinneringen, liefde, en van het onvermogen uit te spreken wat gezegd zou moeten worden.

Zoals steeds lees je een roman bij voorkeur in de originele taal, maar de bibliotheek van Oostende beschikt over de (in 2025 verschenen) Nederlandse vertaling van Hilda Schraa: De kwetsbare tijd. De titel van de roman geeft aan dat ieder mens blootstaat aan risico's en emotionele breekbaarheid. Dit krachtige en universele gegeven zou als motto kunnen dienen van het oeuvre van deze schrijfster, waarin kwetsbaarheid nooit louter zwakte is, maar een verbindende menselijke conditie.

Wat het meest blijft hangen in deze roman, is niet alleen het tijdloze landschap van de Abruzzen, maar ook het besef dat menselijke breekbaarheid en stiltes even waardevol kunnen zijn als woorden en actie.

(Nog dit: tijdens mijn recente verblijf in Bologna was ik eens te meer onder de indruk van de Italiaanse boekencultuur. In boekhandels zoals Feltrinelli vind je steeds een bijzonder ruim aanbod van klassieken en hedendaagse fictie- en non-fictie boeken. Dat is in Vlaanderen wel even anders, waar we het in de meeste boekhandels vooral moeten hebben van hypes en de meeste titels slechts enkele maanden vindbaar zijn. Probeer bijvoorbeeld maar eens een boek te vinden van Patricia de Martelaere ...
Gelukkig zorgen de Vlaamse bibliotheken voor het koesteren van tijdloze kwaliteit.)