De zoektocht naar een vrouw die nooit volledig zichtbaar wordt

Neil is een uitgerangeerde acteur die zijn midlifecrisis wil bekampen met een frisse zit op de schoolbanken, meer bepaald voor de cursus 'Cultuur en beschaving', waar hij op het slag bevlogen docent botst dat je kent uit Dead Poets Society: de iets oudere prof Elizabeth Finch is enigmatisch, flegmatiek, razend intelligent, begiftigd met een radde tong en vuurt aan de lopende band aforismen het klaslokaal in.

Haar vak is louter een alibi om aan zogenaamd 'socratisch' onderwijs te doen. Finch daagt haar studenten uit met een gewaagd citaat, waarna het debat begint. Haar stokpaardje: de wijsheden van Julianus de Afvallige, de filosoof-keizer die als laatste het Romeinse rijk probeerde te behoeden voor het opkomende christendom. Wat als Julianus in zijn opzet geslaagd was?

Natuurlijk heeft Neil een oogje op haar en nu hij, na een mislukt huwelijk, weer single is, waagt hij het erop: hij vraagt Finch mee voor een etentje en sticht zo een traditie die ze jarenlang zullen volhouden, maar hun vriendschap blijft platonisch, dat is de stilzwijgende afspraak.

Wanneer Finch later sterft, verneemt hij dat hij haar bibliotheek geërfd heeft. In die nalatenschap treft hij ook eens stapel notitieboekjes aan, waarmee hij hoopt meer over haar privéleven te weten te komen. Wie was Elizabeth Finch eigenlijk?

Zoals ook het geval is in andere romans van Julian Barnes - in eerdere leestips besprak ik al Flaubert's Parrot (1984) en The Sense of an Ending (2011) - hanteert deze auteur in Elizabeth Finch (2022) een speelse, lichtvoetige toon die perfect past bij dit sprankelende boek.

Julian Barnes lezen is als koffiedrinken met een oude vriend(in): enige voorkennis wordt verondersteld, maar er wordt op gelijke hoogte gesproken en je komt gestimuleerd uit het gesprek.