Frank Capra, een Hollywoodregisseur tussen droom, idealisme en werkelijkheid
Het moet in 1986 geweest zijn, toen een collega op het werk mij attent maakte op de films van Frank Capra (1897-1991). Voor mij was dit het begin van een ontdekkingstocht doorheen zijn oeuvre dat borgstaat voor eindeloos filmplezier.
In de jaren 1930 won hij drie Oscars voor beste regie en hielp hij Columbia Pictures uitgroeien tot een studio met aanzien.
De titel van zijn autobiografie Frank Capra. The Name Above the Title (1971) is veelzeggend. Hij verwijst naar de naam van de regisseur die boven de filmtitel op de affiche staat. Capra beschouwt die plaats als een aanspraak op artistieke verantwoordelijkheid. Een film is niet enkel het product van een studio maar vertolkt ook de persoonlijke visie van degene die hem maakt, een zelfstandige kunstenaar die binnen een machtige commerciële industrie toch een eigen stem probeert te behouden.
Een aantrekkelijk aspect van deze autobiografie is Capra's beschrijving van zijn afkomst. Hij werd geboren in Sicilië en emigreerde als kind met zijn familie naar de Verenigde Staten. Hij groeide op in een arm immigrantengezin en moest hard werken om zich een opleiding en uiteindelijk een plaats in de filmwereld te verwerven. Het lijkt bijna het scenario van een van zijn eigen films: de buitenstaander die zich omhoogwerkt, obstakels overwint en uiteindelijk erkenning krijgt.
De helden in Capra's films zijn vaak gewone mensen. Daarmee gaf hij de kleine man een centrale plaats in de Amerikaanse filmgeschiedenis en geeft hij blijk van politieke en sociale betrokkenheid. Bovendien zorgde Capra voor vernieuwing in de romantische komedie. Zijn films hebben een patent op snelle, geestige komedies waarin botsende karakters, sociale verschillen en verbaal duel centraal staan. Zo won It Happened One Night (1934) als eerste film alle vijf de belangrijkste Oscars, namelijk die voor beste film, regie, scenario en beide hoofdrollen.
Deze autobiografie is een meeslepend verhaal over immigratie, ambitie, doorzettingsvermogen en roem. Het boek is eveneens waardevol door de anekdotes en de inkijk in het studiosysteem en de wereld van acteurs en producenten. Als zelfportret is het fascinerend, maar toch ook gekleurd door zelfmythologisering en de neiging de eigen rol te benadrukken. Scenaristen als Robert Riskin speelden immers een wezenlijke rol in het ontstaan van het werk van Capra.
Deze leestip rond ik graag af met mijn persoonlijke selectie van de meest waardevolle films van Frank Capra. Wie de moeite neemt om ze te bekijken, zal het zich niet beklagen, en al zeker niet in de behoorlijk donkere tijden die we dezer dagen beleven. Ik geef ze mee in chronologische volgorde: It Happened One Night (1934), You Can't Take It With You (1938) en Mr. Smith Goes to Washington (1939).
