Als een standvastige boom die wordt geveld
“Het einde van Erna Ankersmit -- Anna Enquist” ****
Negen jaar jonger zijn dan de auteur is op deze leeftijd maar een boogscheut. Erna Ankersmit, alter ego voor Anna Enquist, zit dan ook heel dicht op mijn huid.
Schrijven is je zin en je leven. Het zijn je kinderen geworden die je mist in vlees en bloed.
Maar wie zit nog op werk van je te wachten? De volgende generatie dringt. Het cultuurbeleid wringt.
En het hoofd is een beetje verwilderd geraakt zoals de voortuin.
Schrijven is snoeien, weten we, maar de inval moet gerespecteerd worden. Morgen zullen we kritisch kijken naar wat we gisteren geschreven hebben.
En vooral niet aan de dood denken, waar je nog niet klaar voor bent.
Misschien beter ook niet aan het verleden, want ook daar zijn veel losse eindjes blijven liggen.
Te beginnen bij Jacob die al dertig jaar dood is, in nooit opgehelderde omstandigheden.
Maar hier. Nu.
En een heel kleine straks, als Erna binnenkort met Paulien van zee naar oceaan zal stappen, in Engeland, langs de muur van Hadrianus. De keizer die zo de grens markeerde van zijn rijk: het was genoeg zo, meer hoefde niet. Hij keek en zag dat het goed was.
Hij wel.
Maar het kan verkeren. Ze zal niet met Paulien gaan, even oud als al haar vrienden oud zijn, maar met Vronie, kersverse thuishulp waar ze niet om heeft gevraagd, maar die wel op de babbel is blijven komen.
Bij elkaar vinden ze wat ze gemist hebben, de vriendschap die zich ontwikkelt tussen de eigenzinnige schrijfster en de wat naïeve Vronie is mooi uitgewerkt.
In de banden die gesmeed worden, worden ze ook elkaars anker.
“Je kan je eigen weg kiezen, je kan weigeren, je kan omkeren en wegrijden”.
Erna vecht. Ze is nog niet klaar om los te laten.
“Alles in mij is in verzet. Mijn lichaam dat de jaren niet wil voelen en mijn geest die weigert vooruit te kijken.”
In haar eigen gezin vecht Vronie voor de harmonie, voor het geluk van haar man en haar kinderen, ondanks ook daar de moeilijke tijden op professioneel gebied. Hun oorspronkelijke beroepen zijn niet meer ‘in’, niet rendabel.
Terwijl Vronie haar plek vindt als thuishulp, loopt haar man Thomas verloren in de spionagewereld. En daar ontdekt hij iets waarover hij eigenlijk had moeten zwijgen, en het belangt hen allen aan.
En dan is Erna ‘”verslagen, ze hebben me verslagen en buitengesloten en ik wist niet eens dat het een gevecht was.”
Een hoofdthema dat me bijzonder aanspreekt, de verzoening met het einde die eigenlijk de verzoening is met je leven, met wie je geworden bent, wat je gedaan en nagelaten hebt.
Herkenbaar is de frustratie om het verlies van essentiële waarden ten gunste van het snelle populaire vermaak. Brood en spelen en kunst in zijn hoekje.
De taal is vlot, de personages diepgaand getekend en qua persoonlijkheid geloofwaardig, in tegenstelling tot een paar te grote toevalligheden om het geheel te laten kloppen.
Dus af en toe, naast het meegesleept worden, toch ook een onbevredigd gevoel, misschien vooral aan het eind wat de relatie tussen Vronie en Thomas betreft, er blijft te veel onder de mat liggen. Maar onder de mat vegen vraagt tijd die er rijp voor moet zijn. In het echte leven maakt alleen de dood iets helemaal af.
