Liefde, oorlog en littekens. Over sterren en wolken om naar te kijken.

“Het geheim. Vijf generaties, één verleden. - Brigitte Van Aken”. ****

Vanaf 15 jaar

Hij heet dus Tim. En hij heeft een crush op Simon. Die niet uit de kast wil komen, want er is geen kast. Maak dat de ganzen wijs.

Liefde doet rare dingen. Gekwetste liefde en jaloersheid nog raardere.

Na het verraad komt de schaamte. Die blijft aan je ribben plakken.

Dan zijn er ook nog de meisjes. T3. Ze zijn niet allemaal trutten.

Straks wordt Tim zestien. Benieuwd of zijn ouders deze keer tijd voor hem hebben. Deadlines, weet je wel.

Gelukkig kan hij altijd bij oma Marion terecht.

Of bij haar moeder, Mutti Angèle, die met Vati in Duitsland woont.

Dan heb je ook nog grootmoe Denise, de moeder van Angèle. In het home. In de oorlog was ze bij het verzet. Ze schoot een mof dood. Zij wordt honderd. Op het verjaardagfeest is de spanning te snijden. Oma Marion en grootmoe Denise, dat is meer dan één haar in de boter.

En dan komt nog die oude man de gemoederen beroeren. Henri.

Tim, die later schrijver wil worden, ruikt verhaal. Een perfect onderwerp voor zijn schoolopdracht. Schrijven zit in zijn genen. Maar zijn leraar is scherp. Schrijf over iets wat je kent. De oorlog is lang geleden.

Dat zegt de familie ook. Ze zien hem graag komen maar niet met zijn vragen. Laat het verleden rusten. Maar Tim laat niet los. Hij zal tot het laatste geheim ontraadselen. En dan blijkt niet alles te zijn wat het leek. Tussen feit en interpretatie ligt soms een wereld van verschil.

Twee verhalen in één.

Het hier en nu. Een coming of age. Pijnlijk, vertederend, chaotisch, grappig, vlijmscherp.

De klas als micro-maatschappij met eigen regels, vooroordelen, kampen van vriend en vijand, jaloersheid, liefdes en verraad, miskenning, uitsluiting, schuld. Die klas in een Europa dat misschien op de rand van een nieuwe oorlog staat.

Het tweede verhaal is dat van betovergrootmoeder Denise. De oorlog die een verhaal wordt met tentakels tot bij Tim, de vijfde generatie. Wonden worden doorgegeven tot er vergeving en verzoening komt.

Oorlog en liefde zijn van alle tijden.

In beide wettigt het doel de middelen, zegt men.

Maar dit boek gaat niet over de oorlog zoals in gevechten aan het front.

Het gaat om een kleine gemeenschap, een dorp, een gezin. Hoe oorlog en liefde de kaarten hertekenen. Hoe wat goed of kwaad is afhangt van wie kijkt. Dader of slachtoffer, maar wie is wie? Niets is zwartwit. Er is ook grijs. Soms een streepje kleur.

Hoe sommigen zwijgen uit angst, anderen uit liefde, nog anderen uit koppigheid.

Het gaat om passen binnen een gemeenschap en je weg zoeken als individu.

Over hokjes, zoals Joods, homo, moffenhoer, moslim, migrant. Waarin mensen geen mens meer zijn maar ‘iets’. Of ‘niets’.

En om verzet tegen welke onderdrukking ook.

De geschiedenis herhaalt zich. De Grote, en de kleine van alledag.

Het verhaal van mens proberen te zijn in lastige tijden.

Leven, overleven, en laten leven.

We reizen samen met Tim door de tijd. Van het verleden naar het hier en nu.

Van oma naar Mutti en Vati en naar Grootmoe Denise.

Ieder heeft zijn waarheid. Ieder heeft daar zijn reden voor.

Ieder heeft ook zijn reden om te zwijgen.

Tim denkt dat er betere redenen zijn om te praten, maar ontdekt gaandeweg dat de echte waarheid ergens daartussen ligt, soms wat meer naar links, soms wat meer naar rechts. Soms moet je een strijd loslaten om elkaar te kunnen blijven vasthouden.

Door over zijn geschiedenis te leren, leert Tim over zichzelf.

‘Thuis was het gemakkelijker met mezelf te leven dan van mezelf te houden. Hier houd ik van wie ik geworden ben.’

Dat inleving in de ander het begin is van literatuur.

En dat je naar de wolken moet kijken als je verdrietig bent.

Brigitte Van Aken schrijft in een heldere stijl, met sprekende witregels tussen het expliciete.

Nergens theatraliteit of vals sentiment. Zinnen die recht in de roos schieten. Soms bijtend, soms pakkend, hier en daar met een welkome vleug humor.

Ze weet de spanning op te bouwen tot alle puzzelstukken in elkaar passen. Daarom is het niet (te) ver gezocht dat er zoveel gebeurt, of dat dingen, die misschien op het eerste gezicht te toevallig terugkeren, bij nader inzien niets anders zijn dan bloed dat kruipt waar het niet gaan kan.

‘Ik ben het vijfde bloed van een hechte familie.’