Liefde tot het punt van zelfverlies

Ik ben er niet van Lize Spit opent sterk met de woorden ‘nog elf minuten, winkel’. Vanaf pagina één weet je dat er iets verschrikkelijks staat te gebeuren.

We volgen Leo, die samenwoont met Simon in Brussel. Ze zijn al jaren op elkaar aangewezen, vooral omdat ze verder niemand hebben. Beiden verloren hun moeder. Het verhaal wordt verteld vanuit Leo’s perspectief en schakelt voortdurend tussen verleden, heden en toekomst. De kern van het boek is de relatie tussen Leo en Simon. Al vrij snel wordt duidelijk dat Simon lijdt aan een psychose. Hoe zijn ziekte invloed heeft op hun relatie komen we hoofdstuk na hoofdstuk te weten.

Wat mij tijdens het lezen steeds meer frustreerde, is hoe ver Leo daarin meegaat. Haar geduld lijkt eindeloos en gaandeweg verschuift de dynamiek: Leo wordt steeds meer een soort moederfiguur en Simon een onvoorspelbaar, manisch, jaloers kind. In plaats van grenzen te stellen, speelt ze mee in zijn waan en verzet zich slechts achter zijn rug om. Dit steeds zonder hem echt te confronteren. Dat maakte het voor mij moeilijk om haar keuzes te blijven begrijpen. Mijn empathie voor Leo verdween richting het einde bijna volledig. Haar berusting en gebrek aan verzet vervreemdden me van het boek, hoe knap het ook is opgebouwd.

Tegelijkertijd toont Spit overtuigend hoe diep hun verbondenheid zit. Hun gedeelde verleden verklaart waarom loslaten zo moeilijk is. Vooral de fietsscènes zijn daarin sterk en symbolisch.

Stilistisch is Ik ben er niet indrukwekkend. De roman is traag, melancholisch en prachtig geschreven. Sommige scènes, zoals Leo’s werk in zwangerschapswinkel Buik & Boek, brengen lichtheid en zelfs humor. Maar die traagheid vraagt veel geduld, en de lange, expliciete passages halen soms juist spanning uit het verhaal - zeker naar het einde toe.

Ik heb als lezer veel bewondering voor de stijl, de opzet en de ‘spannende traagheid’, maar het hoofdpersonage wist me niet tot het einde mee te trekken. Dat ik er weken later nog steeds over nadenk, zegt wel iets. Spit roept onmiskenbaar gevoelens op en dat is een kwaliteit op zich.