Verpletterende moeder-dochterrelatie in de Provence

In Lili huilt, de roman waarmee de Franse Hélène Bessette (1918-2000) in 1953 debuteerde, baat Charlotte met de hulp van haar dochter Lili een bescheiden pension uit in de buurt van Avignon.

Charlotte laat zich graag voorstaan op haar moederliefde, maar is in werkelijkheid vooral een manipulatieve vrouw die haar dochter verstikt. Uit angst om haar alleenstaande moeder tekort te doen, slaagt Lili er ook na haar huwelijk niet in om te kiezen tussen haar moeder en haar eigen leven. Maar als puntje bij paaltje komt, blijkt dat niet eens zo’n probleem. Want uiteindelijk gaat het zoals haar vriendin Marthe gelaten voorspelt: het leven zal voor haar kiezen, ‘omdat het leven vanzelf leeft. Het gaat vanzelf vooruit’. De storm die vervolgens de kaarten opnieuw schudt is de Tweede Wereldoorlog. Maar wanneer het stof weer gaat liggen, is alles weer bij het oude.

Doordat de tijd in de roman eerder cyclisch verloopt, weet je niet altijd of de geregeld tot tranen toe bewogen Lili doorheen het verhaal twintig, drieënveertig of ergens daartussenin is. De boodschap is vooral dat ze eeuwig rondjes draait en het geluk niet naar zich toe kan trekken.

De spiraal waar ze niet uit raakt, maakt Hélène Besette ook voelbaar in haar poëtische vorm van proza. Niet dat ze dromerige verzen doorheen haar proza weeft, nee, Lili huilt prikt en steekt. De ritmische herhalingen en opgebroken zinnen drukken vooral ongemak uit. Lili’s verscheurdheid dringt zo door tot in de taal en de bladspiegel. Het algehele effect is krachtig. De roman is cru op een gepolijste manier.

Hélène Bessette had met Lili huilt meteen een succesroman te pakken, maar is tijdens haar verdere carrière toch tussen de plooien van het literaire landschap verdwenen. Wil je graag mee over haar weten? Duik dan gerust in mijn post over haar en Lili huilt op mijn weblog Boekanza.