Klassieke filmgeschiedenis herlezen vanuit genderperspectief
Nouvelles femmes. Modern Women of the French New Wave and Their Enduring Contribution to Cinema (2025) is een filmhistorisch en cultuurkritisch boek dat de rol van vrouwen in de Franse Nouvelle Vague herwaardeert. Het werk combineert analyse, citaten en visueel materiaal om een vergeten (of in ieder geval onderbelicht) perspectief zichtbaar te maken.
Dit boek van Ericka Knudson, filmwetenschapper en docente aan Harvard, gespecialiseerd in Franse cinema en gender in film, vertrekt vanuit een duidelijke stelling: de Franse Nouvelle Vague wordt traditioneel gedomineerd door mannelijke regisseurs zoals Jean-Luc Godard en François Truffaut, maar vrouwen speelden een cruciale, vaak onderschatte rol in deze filmbeweging.
Knudson richt zich op actrices en cineastes zoals Jeanne Moreau, Jean Seberg en Agnès Varda. Zij worden voorgesteld als iconen van moderniteit, die niet alleen op het scherm nieuwe vrouwbeelden brachten, maar ook achter de schermen bijdroegen als schrijvers, regisseurs of activisten.
De auteur corrigeert het klassieke "auteur"-idee, de regisseur als enige creatieve genie, door te tonen dat film een collectieve kunstvorm is. Vrouwen beïnvloedden stijl, narratief en uitstraling van de films evenzeer.
De vrouwen in de Nouvelle Vague worden voorgesteld als "moderne vrouwen": zelfstandig, ambitieus en vaak rebels tegenover sociale normen van de jaren 1950-1960. Hun loopbaankeuzes waren opvallend in een tijd waarin vrouwen minder rechten hadden.
Dit verfrissende boek toont hoe deze actrices authentiekere vrouwelijke personages introduceerden, weg van stereotiepe rollen.
Knudson legt een lijn naar vandaag: de Nouvelle Vague-vrouwen hebben mee de basis gelegd voor hedendaagse vrouwelijke filmmakers en rollen in de cinema.
Nouvelles femmes is geen droge academische studie maar een rijk (met filmstills) geïllustreerd en toegankelijk (ondanks de Franse hoofdtitel in het Engels) geschreven boek dat balanceert tussen kunstboek en wetenschappelijke analyse. Het biedt een origineel perspectief en verbindt filmgeschiedenis met genderstudies. Het boek toont overtuigend dat vrouwen niet alleen muzen waren, maar actieve makers en vernieuwers binnen de Franse Nouvelle Vague.
Voor dergelijke boeken kunnen we zelden terecht in het Nederlandse taalgebied. Gelukkig besteden Amerikaanse, Engelse, Franse, Duitse, Italiaanse en Spaanse uitgevers hier wel de nodige aandacht aan. Als levenslange filmliefhebber kan ik dit recente boek van Ericka Knudson van harte aanbevelen.
