het prisma van vriendschap. Over licht, breken en kleur.

“Tot het glinstert - Kathy Mathys” ****

Mijn eerste kennismaking met Kathy Mathys is meteen een schot in de roos. Vanaf de beginparagraaf plakten haar woorden aan mijn ribben.

Anna, schrijfdocente. Ze begeleidt vier jonge studenten om over hun leven te schrijven. Over hun herinneringen. De impact die ze op haar hebben is enorm.

‘Mijn studenten lieten hun licht op me schijnen en ik begon te glimmen.’

‘In haar (Emily’s) nabijheid zou het echte leven zich ontvouwen.’

Hun verhalen raken diep, maar raken ook aan eigen herinneringen. Aan gedeeld vroeg verlies van een ouder.

Anna verloor haar moeder op zeer jonge leeftijd. Haar vader die zielsveel van moeder hield kan niet over haar praten. Al zeker niet over het geheime verdriet dat hem getekend heeft en daarmee ook Anna zelf. Haar moeder was kunstenares. Ze verzamelde en schilderde wieren. Eigenlijk schilderde ze weemoed en onvervuld verlangen.

Haar dochter schildert met woorden.

Moeders zus, tante Gertrude, bij wie Anna logeert als ze in St. Ives is, zorgt voor haar zoals voor haar kippen. Ze kloekt.

Nieuwe herinneringen komen mondjesmaat vrij.

Anna wil weten. De gaten dichten.

Ook haar studenten willen weten. In hun geschiedenis duiken. Alleen Emily keert dat eigen verleden de rug toe. De werkelijkheid is nu. En de hare anders dan die van haar ouders. Alsof ze door die keuze hun schuld naar de zwakkeren in de samenleving moet aflossen.

In het elkaar voorlezen, in hoe de vriendschap zich ontwikkelt, triggeren ze elkaars pijn, geheimen, gemis, eenzaamheid, liefdes.

Ze houden contact, maar het fluctueert, en zoals water kan het een trage stroom zijn of een draaikolk worden.

Hoe hard en hoe zacht herken ik me in schrijfdocente Anna! Hoe ik bij workshops autobiografisch schrijven met één bil op de docentenstoel zat, met de andere luisterde en reageerde als therapeut. Hoe nauw de grens luistert waar je langs loopt, tussen empathie aan de ene kant en aan de andere kant je eigen herinneringen en emoties die je moet opsparen tot je alleen bent. Je mag niet in de valkuil van overdracht en tegenoverdracht trappen. Dat gevoel van intense verbinding met hen en anderzijds de eenzaamheid omdat je professioneel moet zijn, die afstand moet bewaren, je bliljft altijd een beetje buitenstaander.

Een van de studenten, Bruce, tijdens de cursus al met donkere stemmingen, zal later cultauteur worden. Hij ontvlucht de plotse explosieve aandacht en zal in verdachte omstandigheden overlijden.

Dat weten we al vroeg in het verhaal. Als een donkere adder in het gras kronkelt het zich doorheen het verhaal.

Niet alleen Anna wil weten wat er die fatale nacht écht gebeurd is. Tussen Bruce en Emily, van wie hij dan al gescheiden is en Emily die haar een zwijgen heeft opgelegd dat steeds harder gaat wringen.

Ook Billie, de dochter van Bruce en Emily, die jaren later opduikt in een nieuwe schrijfgroep, en een pitbull-journalist zetten Anna onder druk. Ze wou vergeten maar vluchten kan niet meer.

Wat kun je vertellen zonder de waarheid tekort te doen?

Zijn er dingen die je liefdeshalve beter verzwijgt?

Hoe betrouwbaar is je geheugen? Hoe vertekend door het verglijden van de tijd, door afstand, door barsten die in de vriendschap gekomen zijn? Door teleurstellingen, woede, angst?

Een prachtige gelaagde roman, zoals het leven dat zelf ook is, over vriendschap in al zijn complexiteit, over het belang van de kindertijd, over verlies en rouw, over de nood aan en het belang van herinneringen, over hoe moeilijk het is om los te laten. En over schrijven. Dat proces dat je tegelijk energie geeft en sloopt en dat je niet kunt missen.

Hoe je de glinster zoekt.

Warme en sterke karaktertekening, diep uitgepuurde personages. (met een zwak voor tante Gertrude, mijn tegenpool in de eigen melancholie).

Een balanceren tussen een vaak harde werkelijkheid en een zoektocht naar mededogen.

Kathy Mathys heeft een zorgvuldigheid in haar taal die verstilt. Ze brengt de natuur tot leven, ik zie de wieren dansend drijven op het water.

Het oog voor detail, miniaturen.

Sterke opbouw die je vanbinnen doet trillen naar de ontknoping toe, al is voor mij de ontwikkeling binnen de personages en relaties essentiëler dan de nood om te weten wat er gebeurd is. Maar wat het met een mens doet. Ook met een lezer.

De overweldigende herkenning van thema’s, van emoties, en hoe het schrijfproces voor iedereen anders en toch ook hetzelfde verloopt.

Hoe dat laatste ook bij mij vragen oproept nu zowel mijn memoir als een roman over het leven van mijn vader bij de uitgever liggen. Wat is je verantwoordelijkheid als auteur? Hoe vrij ben je? Hoe waarheidsgetrouw zijn je herinneringen? Hoe kwetsbaar word je zelf?

En hoe ontzettend belangrijk je mededogen is.