Over vrouwen en macht

Lezingen zwart op wit zetten kan een lastig karwei zijn. Hoeveel afstand neem je, en in welke mate vijl je je standpunt nog bij? In hoeverre probeer je de geest, en misschien de ruwe randjes, van het moment waarop ze werden gehouden te bewaren?

De Britse classica Mary Beard heeft de tekst van lezingen die ze in 2014 en 2017 gaf, licht aangepast en eind 2017 uitgegeven onder de titel Women & Power. A Manifesto. Boukje Verheij bezorgde de Nederlandse vertaling in 2018: Vrouwen & macht. Een manifest.

Het woord 'manifest' is belangrijk. Beard gebruikt geschiedenis en klassieke literatuur als een manier om het heden te onderzoeken. Ze stelt zich de vraag: 'Waarom zouden vrouwen zich moeten aanpassen aan een machtsmodel dat historisch gezien door mannen is gevormd?'

De auteur begeeft zich in de genderdiscussie en toont ons hoe in de geschiedenis machtige vrouwen behandeld zijn. Haar voorbeelden komen uit de klassieke oudheid en het hier en nu, en ze leggen de culturele pijlers onder een eeuwigdurende misogynie bloot.

Ze bespreekt de stem van vrouwen in het maatschappelijk debat en bevraagt onze aannames omtrent de manier waarop vrouwen met macht omgaan. En hoe komt het dat zo weinig machtige vrouwen aan een mannelijk rolmodel weten te ontsnappen?

Stel dat een vrouw alleen succesvol kan zijn wanneer ze zich gedraagt volgens een traditioneel mannelijk ideaal van macht, namelijk hard, dominant, competitief en zelfverzekerd, dan hebben we misschien niet werkelijk het machtsprobleem opgelost.

Beard wil daarom niet alleen dat vrouwen toegang krijgen tot bestaande macht, maar dat we nadenken over een andere vorm van macht. Als vrouwen niet voldoende zichtbaar zijn binnen onze machtsstructuren, is het dan niet de macht die we moeten omvormen?

Mary Beard weet waarover ze spreekt. In haar lange loopbaan aan Cambridge University heeft ze lang aan de weg moeten timmeren en vaak ondervonden hoe het voelt om niet serieus te worden genomen. In dit manifest doorgrondt ze de wortels van de huidige machtsstructuren en ze doet dat doortastend en met wrange humor.