Waarom Dirk De Wachter psychiater werd
Weer een boek van Dirk De Wachter. Is dat niet te veel van het goede? Wat mij betreft zeker niet, want dit boek heeft een duidelijk andere insteek dan al zijn vorige.
"Het kan niet en toch is het echt zo: ik ben vijftig jaar psychiater." Zo beschrijft psychiater-psychotherapeut Dirk De Wachter dat hij als zestienjarige bij het lezen van De Avonden van Gerard Reve een 'paulusmoment' kende, een plotseling, ingrijpend moment van inzicht dat zijn leven fundamenteel verandert. Zoiets had hij nog nooit gelezen. Dat iemand erin slaagt in een mens te kijken, in de gedachten van een mens, was hem helemaal onbekend. Dat deed Reve. Frits van Egters, zijn hoofdpersonage, heeft gedachten, bijzondere gedachten ook, en Reve schreef dit neer. Men kon dus schrijven over hoe een mens denkt. Alles kwam daar samen. Die verwondering om de mens, zelfs het niet-begrijpen van de mens. "Mijn lijn is die van de fascinatie voor de mens. Vaak de mens die aan de kant staat. Zo zie ik mezelf" (p. 34). Vertellen, het lange verhaal, de diepe zoektocht in het hoofd van de mens staan in zijn praktijk bovenaan.
Een tweede 'paulusmoment' heeft De Wachter te danken aan zijn leraar Nederlands die, buiten het officiële curriculum, een lesuur besteedde aan Freud, Adler en Jung. Ja, leerkrachten kunnen van de allergrootste betekenis zijn in een mensenleven.
Toen De Wachter geneeskunde ging studeren, deed hij dat om nadien psychiater te kunnen worden. (Experimentele hedendaagse) kunst, films en songteksten (van bijvoorbeeld Leonard Cohen) waren en zijn voor hem, net als boeken eerder, een grote aanzet en een belangrijke input en 'beworteling' voor de psychiatrie. Fictie vormt een wezenlijke input om te kijken in de mens.
Met het onverwachte succes van zijn boek Borderline times (2012) begon het publieke leven van Dirk De Wachter. De psychiatrie stond op de kaart en de interesse van de media nam alleen maar toe.
Opvallend is dat hij niet in de hoek wil worden gezet als een goeroe en evenmin als de 'pastoorderige', de brave, de wollige, de zachte en de milde figuur. Hij benadrukt dat in hem ook iets tegendraads zit, iets scherps, iets minder braafs. Via figuren als Heidegger, Céline en Houellebecq kan hij dat ook een plaats geven. Het leven gaat niet enkel over lief en braaf. Er zit heel veel kwaads in de mens. Het is een element dat in elk van ons zit. Het prachtige aan het vak van psychiater is dat dat element erin kan passen en dat hij, als psychiater, naar een antwoord kan zoeken.
Hij hoort in de consultatieruimte de meest schrikwekkende verhalen over uitzichtloze ellende. Het enige wat hij dan kan zeggen, is dat hij er is. Dat hij niet meteen weet hoe eruit te komen, maar dat hij de mens gelooft. En dat ze een nieuwe afspraak kunnen maken. Dat ze welkom zijn. Dat is zijn engagement voor de samenleving. En dat hoeft niet wollig te zijn. Zijn hele discours draait om verbinding, om 'zorgen' als essentie van het menselijk bestaan.
Al vijftig jaar is Dirk De Wachter psychiater, en hij zal ook altijd psychiater blijven. Zijn recente emeritaat geeft hem nu wel de kans om meer te doseren.
Hij vindt van zichzelf dat hij met de jaren ervaring beter is geworden in zijn vak, dat hij vandaag een betere psychiater is dan twintig jaar geleden. Nu weet hij dat de mens niet begrepen kan worden. De mens is een mysterie en het niet-weten heeft hij leren loslaten. Het kunnen aanvaarden van de onbegrijpelijkheid van de mens is het resultaat van al die jaren studeren, lezen, therapeutisch werk, lesgeven in therapie en trachten te begrijpen.
Dit fijne boek is een aanrader. Om het met de woorden van Frits van Egters te zeggen: het werk en engagement van Dirk De Wachter is gezien, het is niet onopgemerkt gebleven.
