medemenselijkheid als tweede kans
“De keizer van Gladness - Ocean Vuong” ****°
Gladness, een fictief dorpje. Gladness, of all names, wetend dat je maar één keer leeft, dat is voor alle mensen zo, en terwijl de hele kosmos lijkt samen te spannen om je, de ene al wat sneller en gemener dan de andere, af te slachten. Je geschiedenis - de collectieve zowel als je eigen kleine persoonlijke levensverhaal – zijn de grootste vingers in de pap.
Hai. Zo heet hij. Negentien jaar. Hij staat op de brug om te springen, maar een stem van aan de overkant van de rivier houdt hem tegen. Grazina. Weduwe, bejaard, dementerend.
Allebei hebben ze gaten in hun hoofd, Hai door de drugs, Grazina door haar leeftijd, allebei ongetwijfeld ook door de oorlog die hun eigen land en familie getroffen heeft.
In de gaten in hun hoofd kunnen de herinneringen gaan kankeren, ze kunnen wanen worden, de realiteit overnemen.
Misschien is de realiteit van het nu soms nog erger dan de wanen en de herinneringen.
Al zijn er ook de mooie.
Kun je kiezen wat je van geluk en verlies onthoudt?
Hai en Grazina vinden samen hun eigen taal om elkaar altijd terug te vinden, ook als een van hen een poos in het verleden dreigt te verdwalen.
De band die zich gaandeweg tussen hen ontwikkelt is van een ontroerende eenvoud en schoonheid en gedragen door wederzijdse zorg. Hij gaat dieper dan het gemis van hun geliefden dat ze op elkaar projecteren, al maken dat gemis en de liefde de verbinding in het heden tegelijk ook inniger.
Het van betekenis kunnen zijn voor iemand. En goed genoeg.
Niet hoeven te liegen of te veinzen.
In het wegrestaurant waar Hai een baantje vindt wordt hij omringd door een allegaartje anderen, allemaal met een hoek af – ‘Want wie is niet beschadigd?’
Beschadigd zijn is normaal, dus zijn we het allemaal beide…
Met die woorden probeert hij tot zijn neef door te dringen.
Al die ‘hoeken af’ worden met respect en mededogen door Vuong beschreven, hij laat zijn personages in hun waarde, en tegen de machteloosheid en de gruwel die hen dreigt te ondermijnen schenkt hij hun een even grote tegenkracht: die van de empathie en de solidariteit.
Niemand draagt alleen.
Die medemenselijkheid is het enige wapen tegen de leegte die alles verslindt.
Het is onze enige hoop op een tweede kans.
Vuong is een rasverteller, zijn taal tegelijk werelds als poëtisch, levendig, geloofwaardig zelfs bij de ‘wildste’ verhalen. Soms rauw, vaak oneindig teder.
Wellicht had hier en daar een passage wat korter gekund, soms raakte ik even de weg kwijt, maar daarna vond ik hem weer terug, daarbij, hoe erg is een kleine omweg? Is dat niet het leven zoals het is?
Een boek dat blijft plakken, al heb ik zijn ‘Op aarde schitteren we even’ net een tikje liever gelezen…
