Een uitnodiging tot verwondering, nieuwsgierigheid en hoop
Le guide des égarés is een van de laatste boeken van de Franse schrijver en journalist Jean d'Ormesson (1925-2017). Het verscheen in 2016 en kan worden gelezen als een beknopte samenvatting van zijn levensfilosofie.
Deze 'Gids voor de verdoolden' is een soort filosofische handleiding voor iedereen die zich afvraagt: 'Wat doe ik hier eigenlijk?'.
Het boek bestaat uit tientallen zeer korte hoofdstukken die samen een reeks overpeinzingen vormen over wat het betekent mens te zijn.
De auteur ziet verwondering als het begin van alle wijsheid. Dat het universum bestaat, dat er bewustzijn is en de mens vragen kan stellen, vindt hij veel opmerkelijker dan de antwoorden die de wetenschap of religie kunnen geven.
Hij bewondert de moderne natuurkunde en kosmologie, maar meent dat wetenschap vooral beschrijft hoe de wereld werkt. De vraag waarom er überhaupt iets bestaat, blijft volgens hem open. Daarom ziet hij geen fundamenteel conflict tussen wetenschap en spiritualiteit.
De mens is vrij, maar die vrijheid brengt onzekerheid met zich mee. Omdat niemand een handleiding voor het leven bezit, moet iedereen zelf keuzes maken.
Geluk is volgens d'Ormesson geen permanente toestand. Het bestaat uit momenten van schoonheid, liefde, kunst, vriendschap en kennis. Wie deze momenten leert waarderen, leeft rijker.
Als lezer geniet ik van de elegante en toegankelijke schrijfstijl van deze auteur. Het heeft iets van een gesprek met een oudere vriend: geleerd, maar nooit belerend.
Hierbij een voorbeeld (op pagina 11):
"L'étonnement.
Je suis là. J'existe. Vous êtes là. Vous existez. Nous sommes là. Nous existons. Ne chipotons pas. C'est un étonnement. C'est une stupeur. Mais c'est comme ça. Nous participons tous ensemble, sans avoir rien demandé, à une évidence fragile, lumineuse et confuse à laquelle nous tenons plus qu'à tout en dépit du mal qu'il nous arrive d'en dire: la vie.
Autant que nous sachions et au moins jusqu'à aujourd'hui, cette vie, qui est notre bien le plus précieux, se déroule sur une planète privilégiée et banale, fraction minuscule et franchement risible de l'immense univers."
Jean d'Ormesson heeft in zijn lange leven bijzonder veel geschreven. Wellicht is Le guide des égarés de beste kennismaking met zijn denken. In dit dunne boekje (119 bladzijden) brengt hij een leven lang lezen, denken en schrijven samen. Zijn boodschap is eenvoudig maar krachtig: de mens kent de uiteindelijke antwoorden niet, maar kan toch een zinvol leven leiden door nieuwsgierig te blijven, schoonheid te zoeken, liefde te koesteren en zich te blijven verwonderen over het feit dat er überhaupt een wereld is.
