Lady Chatterley's Lover in een recente vertaling

Wat kun je verwachten van een roman van bijna 100 jaar geleden als het gaat om de portrettering van een vrouw? De literaire heldinnen van weleer, zoals Emma Bovary, Eline Vere of Anna Karenina waren zwaar neurotische karakters die stuk voor stuk voortijdig en jammerlijk aan hun einde kwamen.

Nee, dan de levenslustige Connie Chatterley, die door de Engelse schrijver David Herbert Lawrence begin twintigste eeuw wordt neergezet als een volkomen normaal mens. Zij is geen speelbal van wilde emoties als rampspoed haar treft, maar een gezonde 23-jarige die haar uiterste best doet iets te maken van haar getrouwde bestaan naast een door oorlogsgeweld deels verlamd geraakte echtgenoot.

Hoe schandalig veel van haar tijdgenoten de stappen vonden die zij uiteindelijk neemt om zich van haar noodlot te bevrijden, de literaire doodstraf voor onaangepastheid blijft haar bespaard. Sterker, de auteur portretteert zijn hoofdpersonage als een vrouw die voor zichzelf kiest.

Lawrences minutieuze verslaggeving van al lady Chatterley's zieleroerselen strekte zich uit tot haar seksuele 'coming out' en daarbij schuwde hij naast uitgebreide seksscènes ook de introductie van expliciet taalgebruik niet. De ophef die daardoor in 1928 ontstond heeft dit boek zijn nu al een eeuw durende reputatie bezorgd van pornografische of op z'n minst scabreuze lectuur.

In plaats van plastisch de activiteit van de lichaamsdelen in kaart te brengen, heeft Lawrence zich juist gefocust op de fysieke en emotionele gewaarwordingen die al die seksuele verrichtingen teweegbrengen. En juist die verbluffend accurate weergave, nota bene door een man, bijna een eeuw geleden, van de erotische gevoelens van een vrouw, maakt dit boek uniek.

Waarmee niet gezegd is dat Lawrence in alle opzichten een auteur is waar we ons in 2025 een op een kunnen verhouden. Maar zeker is dat Lady Chatterley's lover - in deze recente vertaling van Jolande van der Klis - een (her)lezing verdient. Met de blik van nu leest deze roman bepaald niet als pornografie, maar als een ode aan de vrouwelijke seksualiteit.