Tove Ditlevsen, koningin van zoet verpakte bitterheid

‘[…] ontsnapt uit een lang, ongelukkig huwelijk – 51 jaar, maar jong van geest – prachtige zoon van 15 jaar – bekende naam in de Deense literatuur – zomerhuis – groot appartement in het centrum van de stad – momenteel opgenomen vanwege een zenuwcrisis – bij voorkeur automobilist’.

Zo klinkt de contactadvertentie die Lise Mundus, een alter ego van de Deense Tove Ditlevsen (1917-1976), tijdens haar opname in een psychiatrisch ziekenhuis ineenflanst met haar kamergenote. De advertentie komt in het dagblad waarvan haar ontrouwe echtgenoot de hoofdredacteur is.

Na een dikke, kale bankbediende meldt de huurder van haar zonderlinge bovenbuurvrouw zich voor een kennismakingsgesprek. Lise stemt er meteen mee in dat deze Kurt bij haar en haar zoon komt wonen. Concreet betekent dit dat Kurt zijn intrek neemt in Vilhelms kamer, die leeg is komen te staan, sinds hij met zijn veel jongere minnares samen is.

Die contactadvertentie is lang niet de enige grappige noot in de roman, al valt er eigenlijk niets te lachen, want Lise is na de zoveelste scheve schaats van haar Vilhelm toch maar ingestort. Niettemin brengt ze over de teloorgang van haar huwelijk ook smakelijk verslag uit in een sensatiebelust ochtendblad. Ze vervlecht daarin onder meer hilarische commentaren van de psychiater die Vilhelm onder de arm nam in de hoop de barsten in hun huwelijk te dichten. Maar voor haar brachten die sessies jammer genoeg niet veel. Vilhelm bleef vanuit zijn narcistische afgunst zijn venijn te pas en te onpas over haar uitspuwen. Aan zijn verwachtingen voldoen en tegelijk als succesvol schrijfster en huismoeder alle bordjes in de lucht houden, het bleef een worsteling.

Tove Ditlevsen is bij ons het bekendst van haar ontwapenende, autobiografische Kopenhagen-trilogie: Kindertijd, Jeugd en Afhankelijkheid. Ook in Vilhelms kamer, geschreven in 1975, blijft ze dicht bij zichzelf. Zo zit er in deze roman over een toxisch huwelijk veel van de breuk met haar vierde en laatste echtgenoot.

Kracht gecombineerd met broosheid en humor zijn haar handelsmerk. Met haar komisch talent legt ze ook in Vilhelms kamer een luchtig laagje over de kommer en kwel die ze beschrijft. Haar tragische zelfmoord, een jaar na de publicatie van deze roman, toont helaas dat die humor niet op kon tegen haar haar eigen pijn.