Het jeugdige verlangen van een pubermeisje naar de blik van een man

‘Hij zegt: je bent meegegaan omdat ik geld heb. Ik zeg dat dat is hoe ik hem begeer, met zijn geld, dat hij al in die auto zat toen ik hem voor het eerst zag, in dat geld, en dat ik dus niet kan weten wat ik had gedaan als het anders was.’

De ‘ik’ in dit fragment uit De minnaar is in grote lijnen Marguerite Duras zelf. We schrijven Frans-Indochina, 1930. Ze is dan vijftieneneenhalf. De ‘hij’ is een elegante, zevenentwintigjarige rijkeluiszoon uit Noord-China. Ze zagen elkaar voor het eerst op de veerboot, die hen over de Mekong van Sa Dec naar Saigon bracht. In Saigon (nu Ho Chi Minhstad in Vietnam) liep zij school op het Franse lyceum en verbleef ze in een pensionaat. Sinds die bewuste overtocht is hij haar minnaar.

‘Die auto’ is zijn limousine, een zwarte Morris-Léon Bollée. In bovenstaande passage is ook ‘het geld’ niet onbelangrijk. Marguerite Duras’ moeder, een weduwe, haalde zich een berg schulden op de hals door de aankoop van rijstvelden, die bij nader inzien in overstromingsgebied lagen. Boven op die miskoop was er nog haar aan gokken en aan opium verslaafde oudste zoon, die er handenvol geld door joeg.

Marguerite Duras (1914-1996) wist vanaf de eerste blik tussen haar en de Chinese man op de veerboot, dat hij aan haar overgeleverd was. Hetzelfde gold overigens voor haarzelf eens ze door hem ingewijd was in de liefde. Hun tijd samen brachten ze door in zijn vrijgezellenstudio in Cholon, de Chinese volkswijk van Saigon. Van een gezamenlijke toekomst was er evenwel nooit sprake. Toch konden ze elkaar anderhalf jaar lang niet loslaten.

In 1984 zette Marguerite Duras De minnaar in vier maanden tijd op papier. In hetzelfde jaar won ze er de Prix Goncourt mee. Zij was toen zeventig en de enige nog levende van het gezin van vier. Daardoor kon ze, genadelozer dan in eerder werk, de kern van de dingen raken. Ze deed dat in scènes die heen en weer springen in de tijd en cirkelen rond lust en de schaamte eromheen, rond macht, pijn en (nakend) verlies. Komen ook aan bod in haar niets of niemand ontziende bestseller: de koloniale samenleving in het vooroorlogse Vietnam, een setting die ze zowel exotisch als benauwend vond; de wortels van haar schrijverschap; de complexe relatie met haar twee broers en haar moeder.

Op mijn weblog Boekanza ging ik nog dieper in op De minnaar én op De minnaar uit Noord-China in de post: In de kijker – De minnaar (uit Noord-China) van Marguerite Duras