Het leven is kort en Proust lang

In zijn onvolprezen boek Wachten. Een levenshouding (2025) dat ik eerder als leestip meegaf, schrijft psychiater-psychotherapeut in hoofdstuk 15 'Wachten op wat nog komen gaat' op bladzijde 149 het volgende: "Als ik in 2026 op emeritaat ga, komt er weer meer tijd vrij. (...) Ik wacht er met genoegen op, schreef ik, want de tijd die vrijkomt ga ik niet ledig wachten of met nietsheid doodmaken. Ik wil me eindelijk ten gronde aan 'À la recherche du temps perdu' van Proust zetten. In mijn leven ben ik al vaak aan dat boek begonnen, maar in mijn drukke bestaan strandde ik altijd op bladzijde 220 van het eerste deel. Of iets in die buurt. 'Non, ne me demandez pas, n'en parlons plus ...' Nu is dat mijn project, mijn voornemen. Ik wil het boek natuurlijk in het Frans lezen, maar met de Nederlandse vertaling erbij."

En vervolgens op pagina 150: "(...) en nu wil ik dus Proust lezen. Waar ik al die jaren mee gewacht heb. Ik heb plezier gehad van dat wachten. Omdat ik er zo lang naar kon uitkijken. Ik ben een trage lezer als het gaat om echt goede boeken. Masterproeven kan ik snel lezen, maar romans en poëzie doe ik traag. Aan 'À la recherche du temps perdu' zal ik lang bezig zijn."

Deze regels van Dirk De Wachter brengen ons nu bij deze leestip, het essay How Proust can change your life (1997) van Alain De Botton, in de Nederlandse vertaling Hoe Proust je leven kan veranderen van Jelle Noorman.

De auteur beschouwt het werk van Marcel Proust als een reservoir van levenswijsheid. Inzichten die vandaag nog bruikbaar zijn voor ons dagelijks leven. De Botton onderzoekt thema's als liefde, sociale interacties, vakantieplezier, vriendschap en zelfwaardering, allemaal onderwerpen waar we dagelijkse mee worstelen. Hij verbindt de ideeën van Proust met concrete situaties: hoe je een relatie nieuw leven inblaast, hoe je meer geniet van een vakantie, en hoe je echte vrienden maakt.

Volgens Alain De Botton kan literatuur ons helpen om niet alleen te lezen, maar ook te leven, door kunst te gebruiken als middel om onze ervaring van werkelijkheid en relaties te verdiepen.

Door langzaam te observeren en aandachtig te leven (in plaats van gehaast) kunnen we meer voldoening halen uit de tijd die we hebben.

Hoe Proust je leven kan veranderen is zeker ook aantrekkelijk voor lezers zonder voorkennis van Proust, maar het nodigt je in eerste instantie uit om je, net zoals Dirk De Wachter, eindelijk aan het lezen te zetten in dit levenswerk van die Franse schrijver die op zoek ging naar de verloren tijd en hem meer dan drieduizend bladzijden later keurig wist te hervinden. Voor zijn 40.881 zinnen, 1.267.069 woorden en 9.609.000 lettertekens heb je veel tijd nodig, maar het loont de moeite, ook anno 2026. Zoals Dirk De Wachter het wil lezen, in de originele Franse tekst, met de Nederlandse vertaling van Martin de Haan en Rokus Hofstede uit 2018 erbij. Neem je tijd, "sachez déguster avec modération."