Hoe herinnering ons beschermt maar ons ook misleidt

Met The Sense of an Ending (2011) schreef Julian Barnes een puntgave roman over een man die ermee geconfronteerd wordt hoe blind hij is geweest voor anderen. Het is een boek over de tragiek van ouder worden, maar ook over zelfbedrog. Op den duur weet een mens niet meer wat hij zichzelf heeft wijsgemaakt.

Tragisch is de tijd, zwak de mens die niet voorbij zichzelf kan kijken. Barnes kan het allemaal in 150 bladzijden vertellen én ermee raken: "There is accumulation. There is responsibility. And beyond these, there is unrest. There is great unrest."

In een eerdere leestip bracht ik al Flaubert's Parrot (1984) onder de aandacht, een ander fijn boek van Julian Barnes. En met de jaren wordt deze auteur steeds beter.

In The Only Story (2018) schrijft hij: "We hebben meestal maar één verhaal te vertellen. Ik bedoel niet dat ons maar één ding overkomt in ons leven: er doen zich heel veel gebeurtenissen voor, waar we heel veel verhalen van maken. Maar er is er maar één dat ertoe doet, maar één dat uiteindelijk de moeite van het vertellen waard is. Dit is dat van mij.

Maar dat is meteen het eerste probleem. Als het je enige verhaal is, dan is het ook het verhaal dat je het vaakst hebt verteld, al was het maar - zoals in dit geval - voornamelijk aan jezelf. De vraag is dan: brengt al dat steeds weer vertellen je nu dichter bij de waarheid van wat er gebeurd is, of er juist verder vanaf? Ik weet het niet zo goed."

De nieuwste en mogelijk laatste roman Departure(s) (2026) van de nu 80-jarige Barnes is pas vertaald naar het Nederlands als Vertrek(punt). Ik kijk ernaar uit om ook dat boek te lezen.